معرفی و کاربرد آزمون
گرانروی کینماتیک یکی از مهمترین ویژگیهای فیزیکی فرآوردههای نفتی و روغنهای روانکننده است که میزان مقاومت سیال در برابر جریان را با در نظر گرفتن چگالی آن مشخص میکند. اندازهگیری این پارامتر نقش مهمی در ارزیابی کیفیت روغنها، بررسی قابلیت روانکاری و تعیین شرایط عملکردی آنها دارد.
این آزمون معمولاً در دماهای ۴۰ و ۱۰۰ درجه سانتیگراد انجام میشود. اندازهگیری گرانروی در این دو دما اطلاعات ارزشمندی درباره رفتار روغن در شرایط مختلف دمایی و تغییرات گرانروی آن با افزایش دما ارائه میدهد.
اصول انجام آزمون
در این روش، مقدار مشخصی از نمونه در ویسکومتر موئین شیشهای قرار میگیرد و در حمام با دمای ثابت و کنترلشده نگهداری میشود تا به تعادل دمایی برسد. سپس زمان عبور حجم مشخصی از سیال تحت تأثیر نیروی گرانش از داخل لوله موئین اندازهگیری میشود.
گرانروی کینماتیک از حاصلضرب زمان جریان نمونه در ثابت کالیبراسیون ویسکومتر محاسبه میشود و معمولاً بر حسب میلیمتر مربع بر ثانیه (mm²/s) یا همان cSt گزارش میشود.
اهمیت آزمون
گرانروی از عوامل تعیینکننده در عملکرد روغنهای روانکننده و فرآوردههای نفتی است. تغییرات نامناسب این ویژگی میتواند بر روانکاری، انتقال حرارت، جریانپذیری و عملکرد تجهیزات تأثیر بگذارد.
نتایج این آزمون در کنترل کیفیت روغنهای پایه، روغنهای موتور، روغنهای صنعتی و سایر فرآوردههای نفتی کاربرد دارد. همچنین مقادیر گرانروی در دماهای ۴۰ و ۱۰۰ درجه سانتیگراد برای محاسبه شاخص گرانروی (Viscosity Index) مورد استفاده قرار میگیرند.
استاندارد مرجع: ASTM D445 و استاندارد ملی ایران به شماره340 .



